SSD Yükseltme Rehberi: SATA, M.2 ve NVMe Karmaşası

Eski bir bilgisayarı hızlandırmanın en ucuz ve en etkili yolu hâlâ SSD takmak. Mekanik diskten SSD'ye geçiş, işlemci yükseltmesinden çok daha fazla hissedilir. Ama "SSD" tek bir şey değil ve yanlış tip alındığında makineye takılamıyor.

Üç tip, iki farklı kavram

Karmaşanın sebebi, iki ayrı şeyin aynı anda konuşulması: fiziksel biçim ve bağlantı arayüzü.

2.5 inç SATA — klasik disk biçimi, SATA kablosuyla bağlanır. Hemen her masaüstü ve dizüstüde çalışır. En güvenli seçim. Katalogda bu biçimde Samsung PM851 128GB ve SanDisk SSD Plus 240GB bulunuyor.

M.2 SATA — kartvizit büyüklüğünde bir modül, doğrudan anakarta takılır ama hızı SATA sınırındadır. Yer kazandırır, ince dizüstülerde tek seçenek olabilir.

M.2 NVMe — aynı fiziksel biçim, ama PCIe hatlarını kullanır ve SATA'nın çok üzerinde hız verir.

Dikkat edilecek nokta şu: M.2 SATA ile M.2 NVMe fiziksel olarak birbirine benzer ama aynı değildir. Ve her M.2 yuvası her ikisini birden desteklemez.

En sık yapılan hata

Bir makinede M.2 yuvası görüp NVMe disk almak, ama o yuvanın yalnız SATA M.2 desteklediğini sonradan öğrenmek. Disk fiziksel olarak takılır, ama sistem onu görmez. Arıza sanılır, oysa uyumsuzluktur.

Tersi de olur: NVMe destekli bir yuvaya SATA M.2 takıp "neden bu kadar yavaş" diye sormak.

Çözüm basit: almadan önce makinenizin teknik belgesinden M.2 yuvasının hangi tipi desteklediğini kontrol edin. Anakart üreticisinin sayfasında ya da dizüstünün servis kılavuzunda yazar. Emin değilseniz makinenizin tam modelini bize yazın.

2280 ne demek?

M.2 modüllerin üzerindeki dört haneli sayı ölçüyü verir: 2280 demek 22 mm genişlik, 80 mm uzunluk demektir. En yaygın boy budur. Bazı ince dizüstüler ve mini PC'ler 2242 ya da 2260 gibi daha kısa modüller ister — yuvanın vida deliği nereye denk geliyorsa o boyu almanız gerekir.

Kapasite seçerken pay bırakın

SSD'lerde doluluk oranı yükseldikçe yazma hızı düşer. Bunun sebebi tasarımdır: denetleyici, veri yazarken boş blok arar ve boş blok azaldıkça daha çok iş yapmak zorunda kalır.

Pratik kural: diskin yaklaşık yüzde on beşini boş bırakın. Hem hızı korur hem ömrü uzatır.

240GB bir disk yalnız işletim sistemi ve birkaç program için yeterlidir. Veri de tutacaksanız 500GB'tan başlamak çok daha rahat ettirir. İkinci bir disk yuvası varsa, SSD'yi sistem için, mekanik diski veri için kullanmak da iyi bir düzendir.

Ömür meselesi

SSD'lerin sınırlı yazma ömrü olduğu doğrudur ama günlük kullanımda bu sınıra ulaşmak neredeyse imkânsızdır. TBW değeri, diskin toplam ne kadar veri yazılabileceğini söyler ve tipik bir ofis kullanıcısı bu rakama yıllarca yaklaşamaz.

Asıl dikkat edilecek yer sunucu ve sürekli yazma yapan sistemlerdir; orada dayanıklılık sınıfı gerçekten belirleyicidir.

Bafi'de listelenen diskler test edilir, SMART değerleri kontrol edilir ve garantili gönderilir.